HippoTrunC: ontwikkeling meetinstrument voor zitbalansevaluatie op het paard

Informatie verzonden op 29-11-2025

De ABSG Kinepedia biedt u een artikel aan over de HippoTrunC, dat wordt ontwikkeld door UHasselt en Sint-Gerardus, waarmee hippotherapiesessies beter kunnen worden afgestemd op de individuele noden van kinderen met een neuromotorische aandoening.

Auteurs: Katrijne Severi Els Schruers Katrijn Klingels Evi Verbecque

Inleiding

Dienstencentrum Sint-Gerardus

Sinds 1980 biedt Dienstencentrum Sint-Gerardus, onderdeel van Stijn vzw, hippotherapiesessies aan kinderen en jongeren met voornamelijk neuromotorische beperkingen. De voorbije jaren maken we daarbij een onderscheid tussen sessies met een kinesitherapeutische doelstelling en sessies met een socio-emotionele doelstelling. De ontwikkeling van de HippoTrunC situeert zich binnen het eerste luik. Het hoofddoel hierbij is het bereiken van kinesitherapeutische effecten tijdens het rijden op de rug van het paard, zoals het verbeteren van hoofd- en rompoprichting en zitbalans. Om dit te realiseren, worden tijdens de therapiesessies de bewegingen, warmte en lichaamsvorm van het paard gecombineerd met individueel aangepaste oefeningen, gegeven door gediplomeerde kinesitherapeuten. Deze aanpak is vrij uniek in België, waar hippotherapiecentra doorgaans vooral inzetten op socio-emotionele doelstellingen. 

Meerwaarde hippotherapie en achterliggende principes

De therapeutische meerwaarde van hippotherapie schuilt in de zachte, ritmische en herhalende driedimensionale bewegingen van het paard, gecombineerd met de warmte en lichaamsvorm van het dier. Tijdens het paardrijden worden er gangtypische bewegingen van het bekken en de romp, evenals bijhorende spierspanningen, teweeggebracht bij de ruiter. ^{1,2,3,4,5,6,7} Omdat de ruiter zich voortdurend moet aanpassen aan veranderingen in staptempo, -lengte of -richting, worden bij elke pas oprichtings- en evenwichtsreacties uitgelokt die een aangepaste spieraanspanning vereisen.

Daarnaast bevorderen deze ritmische bewegingen zowel het passief bewegen van de gewrichten als het actieve en passieve bewegingsbereik van wervelkolom, bekken en heupgewrichten.^4,5,8 Een verbeterde beweeglijkheid van de wervelkolom en borstkas draagt bovendien bij aan een efficiëntere longventilatie. De afwisselende druk op de contactplaatsen tussen ruiter en paard stimuleert ook de waarneming, diepe sensibiliteit en proprioceptie van het bekken en de onderste ledematen van de ruiter.^4,7

Tot slot is het belangrijk te benadrukken dat zorggebruikers hippotherapie niet als therapie ervaren, maar eerder als een aangename en motiverende activiteit.¹⁰ Dit vergroot het vertrouwen in de eigen mogelijkheden, wat zich ook positief kan vertalen naar andere aspecten van het dagelijkse leven.⁹

Reden ontwikkeling HippoTrunC

De vraag naar efficiënte, effectieve en evidence-based therapievormen neemt steeds toe, zowel vanuit zorggebruikers en hun ouders, als vanuit de overheid. Binnen ons centrum evalueren we onze zorggebruikers twee maal per jaar om hun functioneren in kaart te brengen.  Tot nu toe bleef dit echter beperkt tot subjectieve observaties van de effecten van hippotherapie. Hoewel we zelf duidelijk veranderingen opmerkten na één of meerdere hippotherapiesessies, konden we deze verbeteringen niet objectief meten. Er was nog geen meetinstrument beschikbaar dat zitbalans kon evalueren bij kinderen met een neuromotorische aandoening, op de rug van het paard. Dit bracht ons ertoe om, in samenwerking met de Faculteit Revalidatiewetenschappen van de Universiteit Hasselt, een nieuw meetinstrument te ontwikkelen: de HippoTrunC. Met de HippoTrunC brengen we sterktes en groeipunten van onze zorggebruikers objectief in kaart, formuleren we individuele therapiedoelen en evalueren we hun evolutie in de tijd. Dit verhoogt niet alleen de efficiëntie en effectiviteit van de hippotherapiesessies, maar ondersteunt ook de functionele vooruitgang in het dagelijks leven. Dit project werd financieel ondersteund door het Innovatiefonds van Stijn vzw.

In dit artikel beschrijven we de ontwikkeling van deze nieuwe meetschaal en onderzoeken we de psychometrische kenmerken ervan.

Lees het artikel hier verder